Sikke
nedir
Para, malların alımında ve satımında kullanılan değişim aracı
biçiminde tanımlanabilir. Para, fiyatlar ile değerleri ifade
eden bir araçtır. İnsanlar ve ülkeler arasında el değiştirerek
ticari etkinliklerin yürütülmesini sağlar. Bununla birlikte
temel bir zenginlik ölçüsüdür. Taşıma ve ölçme kolaylığı
sağlamak gibi özellikleri bulunan paranın asıl önemi, biçiminden
ve yapıldığı madenden çok mal ve hizmet alımında herkesin
benimsediği bir ödeme aracı olmasıdır. Eskiden, aralarında deniz
kabuğu, boncuk, taş ve sığırın da bulunduğu bazı değerli mallar
para gibi kullanılıyordu. M.Ö. 8. yüzyılda Çin'de, para yerine
çapa, tırmık gibi bazı tarım aletlerinin küçük modellerinin
yapılıp kullanıldığı bilinmektedir.
Eski metal paralar "sikke" biçiminde adlandırılırlar. Kazılarda,
temel altında veya duvar harcı içinde bulunmuş herhangi bir
sikke tabakayı kesin biçimde tespit eder. Aynı zamanda devlet
şeklini, bölgesini bildirir, hatta onların incelenmesinden
sayısız tarihi olaylar ve gerçekler ortaya çıkar. Ortadan
kalkmış şehirlerin isimlerini, kaybolmuş bir heykeli, yıkılmış
bir binayı, o zaman var olan ancak bugün yetişmeyen bir bitkiyi,
sikkelerdeki tasvirler sayesinde öğrenebiliriz.
Sikke, devletin resmi damgasıyla garantilenmiş, kullanımı kolay
madeni bir alım aracıdır. Sikke, M.Ö. 7. yüzyılda Anadolu'da
Lidyalılar tarafından icat edilmiştir. Altın ve gümüş
karışımından meydana gelen elektrondan yapılmıştır. Bu doğal
elektronu ilk kez altın ve gümüşe ayırarak sikke bastıran
Krezüs'tür.
Sikkenin kağıt paraya üstünlüğü madenindendir. Kağıt paranın
maddesi değersizdir. Sikkenin hem yapım maddesi değerlidir, hem
de daha kullanışlıdır. Bu nedenle daha çok tercih edilmiştir.
Sikkeler, yazılı belgeler ve arkeolojik bulgular ile birlikte
incelendiğinde insanlara pek çok konuda bilgi verirler. Örneğin
kentlerin ya da devletlerin zenginlik düzeylerine ışık tutarak
ekonomi tarihine ışık tutarlar. Devletlerin hangi coğrafyada
egemenlik kurdukları yada ticari ilişkilerinin nereye kadar
uzandığı yine bulunan sikkelerle anlaşılabilmektedir.
Sikkelerin ekonomik ve siyasi yaşama ilişkin bilgi vermenin yanı
sıra diğer bir yönleri de belgesel özellik taşımalarıdır.
Sikkeler ve madalyonlar tarihsel kişilerin resimleri konusunda
önemli kaynaklardır. Birçok tarihsel kişiliğin yüzleri bu
sikkeler aracılığıyla bilinmektedir. Sikkelerde ayrıca devletle
ilgili bilgiler, şehir adları, bina, heykel veya bitki
tasvirleri bulunabilmektedir ve bu yönüyle de önemlidirler.